Yurt Dışında Z Kuşağı Olmak: İki Kültür Arasında Nasıl Kendi Kimliğimi Bulurum?
İlk kuşağın 'misafir işçi' olarak başlattığı göç serüveni, bugün Z kuşağı için bambaşka bir kimlik mücadelesine dönüştü. Dilini kusursuz konuştukları ülkelerde 'yabancı' hisseden, nesiller arası travmaları devralan ve iki kültür arasında sıkışan göçmen gençlerin psikolojik dünyasını derinlemesine inceliyoruz.
İlk kuşağın "misafir işçi" olarak başlattığı göç hikâyesi, bugünün gençleri için farklı bir kimlik sorusuna dönüşmüş durumda. Bu yazı, dilini kusursuzca konuştukları ülkede bile kendini "yabancı" hissedebilen, iki kültür arasında yerini arayan gençlerin deneyimini ele alıyor.
Avrupa'dan Amerika'ya, Avustralya'ya kadar pek çok ülkede yaşayan Türk toplumunda üçüncü ve dördüncü kuşak artık yerleşik. Bu gençler doğdukları ülkenin okullarından geçmiş, o ülkenin dilini rahatça konuşuyor; buna rağmen bazıları kendini hâlâ tam olarak "o topluma ait" hissetmiyor.
İlk kuşağın valizlerinde taşıdığı geri dönüş hayali çoktan geride kaldı. Bugünün gençlerinin sorusu başka: Ben kimim ve nereye aitim?
1. "Dilini kusursuzca konuştuğum ülkede neden hâlâ yabancı hissediyorum?"
Göçün ilk yıllarında en büyük engel çoğu zaman dildi. Bugün Almanya, Hollanda ya da Fransa'da büyüyen üçüncü ve dördüncü kuşak gençlerin pek çoğu, yaşadıkları ülkenin dilini yerel aksanla konuşuyor; bazıları için bu dil Türkçeden daha rahat.
Ancak dili iyi konuşmak, toplumsal kabulü her zaman beraberinde getirmiyor.
Küçük ama tekrarlanan dışlanmalar
Gençler o kültürle büyümüş olsalar bile, gündelik hayatta "yabancı" olduklarını hatırlatan üstü kapalı ifadelerle karşılaşabiliyor. "Aslen nerelisin?", "İsmin nasıl okunuyor?", "Sen diğerleri gibi değilsin" gibi sorular ve yorumlar tek tek küçük görünse de tekrarlandıkça aidiyet duygusunu zedeleyebiliyor.
Bu tür ifadeler için literatürde "mikro saldırganlık" kavramı kullanılıyor.
Araf hissi
Okulda ya da iş yerinde "göçmen", yaz tatilinde Türkiye'ye gelince "Almancı" ya da "gurbetçi" diye anılmak, bazı gençlerde iki dünya arasında sıkışmışlık hissi yaratabiliyor. Kişi kendini hiçbir yere tam ait hissedemediğini anlatabiliyor.
2. "İçimdeki bu boşluk nereden geliyor?"
İlk kuşağın gündemi çoğu zaman hayatta kalmak, çalışmak ve ailenin geçimini sağlamaktı. Bugünün gençleri ise başka sorularla karşılaşıyor: Ben kimim, nereye aitim, iki kültürün hangi parçasını nasıl taşıyacağım?
Bu sorular bazı gençlerde kaygı, içe kapanma ya da "hiçbir yere tam uymuyorum" duygusu olarak yaşanabiliyor. Ergenlik ve genç yetişkinlik zaten kimliğin yoğun biçimde şekillendiği bir dönem; iki kültürlü büyümek bu süreci daha katmanlı hâle getirebiliyor.
3. "Hiç yaşamadığım bir acıyı neden hissediyorum?"
Yirmili yaşlarındaki bir gencin açıklayamadığı öfkesi, hüznü ya da sosyal kaygısı her zaman yalnızca ona ait olmayabiliyor. Psikolojide bu, kuşaklar arası aktarım olarak tartışılıyor.
Evde konuşulmayanlar
Genç kuşağın yaşadığı bazı duygusal zorlanmaların, anne babaların ve büyükanne-büyükbabaların gurbette yaşayıp dile getiremediği deneyimlerle bağlantılı olabildiği aktarılıyor.
Tutulmamış yaslar
İlk kuşakların yaşadığı dışlanma, memleket özlemi ve sevdiklerinden uzak kalmanın yükü aile içinde konuşulmadığında, bunun sonraki kuşakların duygusal dünyasına da yansıyabildiği aktarılıyor. Bazı gençler bunu "Evde her şey yolunda ama içimde kime ait olduğunu bilmediğim bir acı var" diye tarif ediyor.
İlk kuşağın taşıdığı suçluluk ve sorumluluk duygusunu göçmen suçluluğu yazısında ayrıca ele alıyoruz.
4. "Önümde görünmez bir duvar mı var?"
Bazı gençler eğitimde başarılı olsalar bile kariyerlerinde görünmez engellerle karşılaştıklarını anlatıyor.
Eğitimde yönlendirme
Almanya ve Avusturya gibi ülkelerde çocukların erken yaşta farklı okul türlerine ayrılması, göçmen kökenli aileler için uzun süredir tartışılan bir konu. Bazı gençler bu dönemde potansiyellerinin görülmediğini hissettiklerini anlatıyor.
Cam tavan
Üniversiteyi bitirip kurumsal hayata ya da kamuya giren bazı gençler, belli bir seviyeden sonra ilerlemenin zorlaştığını hissettiklerini aktarıyor. Bu deneyim bazı gençlerde motivasyon kaybına ve "ne yaparsam yapayım olmayacak" düşüncesine yol açabiliyor.
5. İki kültürü birlikte taşımak
Bu sıkışmışlık hissiyle nasıl yaşanabilir? Kültürlerarası psikolojide sıkça başvurulan bir kavram "iki kültürlü kimlik bütünleşmesi": kişinin iki kültürü birbirine rakip olarak değil, aynı kimliğin parçaları olarak taşıyabilmesi.
Bu yaklaşım bir kültürü seçip diğerini reddetmek anlamına gelmiyor. Kişinin hem kendi köklerine değer vermesini hem de yaşadığı toplumun kültürüyle bağ kurmasını kapsıyor.
İki kültürlülük bir kaynak olarak
İki kültürü de tanıyan gençler, olaylara birden fazla açıdan bakabildiklerini ve farklı ortamlara daha kolay uyum sağlayabildiklerini anlatıyor.
Kimliği bütün olarak görmek
"Ben yüzde elli Türk, yüzde elli Alman değilim; ikisiyim" diyebilmek, bazı gençlerde içsel çatışmayı hafifletebiliyor. Kimliği bir eksiklik olarak değil, birden fazla dünyayı tanımanın getirdiği bir zenginlik olarak yeniden tanımlamak mümkün olabiliyor.
Ne zaman destek almak düşünülebilir?
İki kültür arasında yerini aramak, pek çok gencin bir dönem yaşadığı bir süreç. Yine de bazı sorular durumu gözden geçirmek için yardımcı olabilir: Ait olamama hissi uzun süredir aynı yoğunlukta mı? Okulu, işi ya da ilişkileri etkilemeye başladı mı? Bu duyguları konuşabileceğiniz kimse var mı?
Bu duygular uzun süre yoğun kaldığında bir uzmanla konuşmak düşünülebilir. Ergenler için online ergen danışmanlığı, genç yetişkinler için bireysel online danışmanlık sayfalarına göz atabilirsiniz. Çocuğunun bu arayışına nasıl eşlik edeceğini düşünen ebeveynler için online ebeveyn danışmanlığı da bir seçenek.
Sonuç: ne oralı ne buralı değil, hem oralı hem buralı olmak
Yurt dışında Z kuşağı olmak; devralınan sessiz yükler ile geleceğin belirsizliği, aidiyet arayışı ile birden fazla dünyaya ait olma imkânı arasında bir denge kurmayı gerektirebiliyor. Bu gençlerin, ailelerinin göç hikâyesinin ağırlığı altında ezilmeden kendi kimliklerini kurabilmeleri mümkün.
İki kültür arasında sıkıştığınızı hissediyor ve "Ben nereye aitim?" sorusunun cevabını ararken yoruluyorsanız, hikâyenizi yalnız yazmak zorunda değilsiniz.
Sık sorulan sorular
Yurt dışında doğduğum hâlde neden kendimi yabancı hissediyorum?
Nesiller arası aktarım ne demek?
Ailem iki kültür arasındaki bu arayışa nasıl destek olabilir?
İş hayatında ayrımcılık hissediyorsam ne yapabilirim?
İki kültürlü olmak bir dezavantaj mı?
Bu duygular için bir uzmanla konuşmak ne zaman düşünülebilir?
Bunlar İlginizi Çekebilir
Almanya Türk Psikolog ve Online Danışmanlık Rehberi
Berlin, Köln, Hamburg, Frankfurt, Münih ve Almanya’nın diğer şehirlerinde yaşayan Türkler için: sigortalılar için ilk görüşme, randevu hizme...
Amerika Türk Psikolog ve Online Danışmanlık Rehberi
New York, New Jersey, Kaliforniya, Teksas, Florida ve ABD’nin diğer eyaletlerinde yaşayan Türkler için: sigorta ve ruh sağlığı kapsamı, eyal...
İngiltere Türk Psikolog ve Online Danışmanlık Rehberi
Londra, Manchester, Birmingham ve İngiltere’nin diğer şehirlerinde yaşayan Türkler için: GP ve NHS Talking Therapies’e kendi başvurusu, psik...