Farklı Kültürden Bir Eşle Yaşamak: Anlaşmazlıklar Nereden Çıkıyor?
Farklı kültürlerden gelen çiftlerde tartışmalar çoğu zaman konunun kendisinden değil, o konuya yüklenen anlamdan çıkıyor. Aile sınırları, çocuk yetiştirme ve dil üzerine.
Yurt dışında yaşayan Türklerin bir bölümü, farklı bir kültürden gelen bir eşle birlikte hayat kuruyor. Bu ilişkiler çoğu zaman güçlü bir merak ve açıklıkla başlıyor; taraflar birbirlerinin dünyasını öğrenmeyi kıymetli buluyor.
Zamanla, özellikle birlikte yaşamaya ve ortak kararlar almaya geçildiğinde, bazı konularda tekrarlayan anlaşmazlıklar ortaya çıkabiliyor. Bu anlaşmazlıkların çoğu zaman ilişkinin niteliğiyle değil, iki tarafın olağan kabul ettiği şeylerin farklı olmasıyla ilgili olduğu aktarılıyor.
Bu yazıda söz konusu farkların hangi alanlarda yoğunlaştığı ele alınıyor.
Kültür farkının görünen ve görünmeyen katmanları
Kültür farkı denince genellikle görünür unsurlar akla geliyor: yemek, bayramlar, dil, aile büyükleriyle kurulan ilişki biçimi. Bu unsurlar ilişkinin başında çoğu zaman zenginlik olarak deneyimleniyor.
Görünmeyen katman ise daha sonra fark edilebiliyor. Bir tartışmanın nasıl yürütüleceği, kızgınlığın nasıl ifade edileceği, susmanın ne anlama geldiği, yardımın istenmeden sunulup sunulmayacağı gibi unsurlar genellikle bilinçli tercihler olarak değil, doğal davranışlar olarak taşınıyor.
İki taraf da kendi davranışını "normal" olarak deneyimlediğinde, farkın kaynağı görünmez kalabiliyor.
Çatışmanın konusu ile dili
Tekrarlayan tartışmalarda dikkat çeken bir örüntü, konunun her seferinde değişmesine karşın tartışmanın aynı noktaya gelmesi olabiliyor.
Bunun nedeni çoğu zaman konunun kendisi değil, o konuya yüklenen anlam olabiliyor. Örneğin bir hafta sonu planı, bir taraf için yalnızca program meselesiyken diğer taraf için önceliklerin nasıl belirlendiğine dair bir gösterge hâline gelebiliyor.
Bu durumda tarafların birbirini "abartmakla" ya da "umursamamakla" değerlendirmesi yaygın. Oysa her ikisi de kendi çerçevesinde tutarlı davranıyor olabiliyor.
Aile sınırları
Farkın en belirgin hissedildiği alanlardan biri ailelerle kurulan ilişki. Aile dayanışmasının merkezde olduğu kültürlerde ebeveynlerin günlük hayata dahil olması olağan kabul edilebilirken, bireysel özerkliğin öne çıktığı kültürlerde aynı durum sınır ihlali olarak deneyimlenebiliyor.
Bu iki yaklaşımın hiçbiri tek başına doğru ya da yanlış sayılmıyor. Ancak tanımlanmadıklarında, her ziyaret ve her telefon görüşmesi yeniden müzakere edilmesi gereken bir konu hâline gelebiliyor.
Türkiye'deki ailenin uzakta olması bu dinamiği bazen yumuşatırken bazen yoğunlaştırabiliyor: seyrek ama uzun süreli ziyaretler, günlük temastan farklı bir yoğunluk oluşturabiliyor.
Çocuk yetiştirme
Çocuk sahibi olmak, o güne kadar gündeme gelmemiş farkları görünür hâle getirebiliyor. Uyku düzeni, disiplin yaklaşımı, büyüklerle ilişki, özerklik beklentisi ve dil aktarımı bu başlıklar arasında.
Özellikle dil konusu belirgin olabiliyor. Çocuğun hangi dilde büyüyeceği pratik bir mesele gibi görünse de, taraflar için kültürel aktarımla ilgili daha derin bir anlam taşıyabiliyor.
Bu konuların çocuk doğmadan önce konuşulmasının, sonrasında ortaya çıkan gerilimi azaltabildiği aktarılıyor.
Din, gelenek ve özel günler
Bayramlar, dinî pratikler ve aile ritüelleri, tarafların çocukluklarından taşıdıkları duygusal içerikle birlikte geliyor. Bir tarafın önemsiz bulduğu bir gelenek, diğer taraf için aidiyetin somut bir ifadesi olabiliyor.
Bu alanda karşılıklı tercümenin faydalı olabildiği belirtiliyor: "bu benim için neden önemli" sorusunun cevaplanması, uygulamanın kendisinden daha belirleyici olabiliyor.
Dilin eşit olmayan dağılımı
Çiftler genellikle bulundukları ülkenin dilinde ya da ortak bir üçüncü dilde konuşuyor. Bu, gündelik hayatta işleyen bir çözüm olsa da, yoğun duygusal anlarda dengesizlik yaratabiliyor.
Kendi ana dilinde konuşan taraf tartışmada daha hızlı ve daha kesin ifade kurabilirken, ikinci dilde konuşan taraf söylemek istediğini tam olarak aktaramayabiliyor. Bu durumun zamanla "kendimi anlatamıyorum" biçiminde ifade edilen bir birikim oluşturabildiği aktarılıyor.
Bu dengesizliğin ilişkideki hangi tarafı etkilediği kişiye göre değişiyor; yurt dışında yaşayan Türkiyeli taraf için çoğu zaman geçerli olabiliyor.
Bu çiftlerde işe yaradığı aktarılan yaklaşımlar
Aşağıdakiler kural niteliğinde değil, benzer deneyimleri paylaşan çiftlerin faydalı bulduğunu belirttiği yaklaşımlar.
Farkı kişiselleştirmemek. Davranışın niyetten çok alışkanlıktan kaynaklanabileceğini akılda tutmak.
Konuyu değil anlamı konuşmak. "Bu senin için neden önemli" sorusunun, çözümden önce gelmesi.
Tartışma zamanını seçmek. Yorgun ve geç saatlerde açılan konuların iki dilli çiftlerde daha zor yürüdüğü belirtiliyor.
Önceden tanımlamak. Aile ziyaretleri, özel günler ve çocuk yetiştirme gibi tekrarlayan konularda önceden konuşulmuş bir çerçevenin gerilimi azaltabildiği aktarılıyor.
Ana dile alan açmak. İkinci dilde konuşan tarafın zaman zaman kendi dilinde ifade edip ardından aktarmasının faydalı bulunduğu durumlar var.
Ne zaman bir uzmanla görüşmek düşünülebilir
Aşağıdakilerden birkaçı süreklilik kazandıysa bir uzmanla görüşmek değerlendirilebilir:
Aynı tartışmanın farklı konular üzerinden tekrarlanması
Konuşmaktan kaçınılan alanların artması
Ailelerle ilgili konuların her seferinde gerilimle sonuçlanması
Çocuk yetiştirme konusunda ortak bir zemin kurulamaması
Kendini ifade edememe hissinin belirginleşmesi
Bu konular çift ve aile danışmanlığı kapsamında ele alınabiliyor. Türkçe görüşme yapan uzmanları psikologlar sayfasından inceleyebilirsiniz. Eşinizin Türkçe bilmediği durumlarda sürecin nasıl yürüyeceğini ilk görüşmede konuşabilirsiniz.
Yaşadığınız ülkeye göre hazırlanmış rehberler: Almanya, Hollanda.
Sık Sorulan Sorular
Eşim Türkçe bilmiyor, birlikte görüşebilir miyiz?
Kültür farkı tek başına ayrılık sebebi olur mu?
Çocuğumuzun hangi dilde büyüyeceği konusunda anlaşamıyoruz.
Sadece ben görüşme yapsam işe yarar mı?
Görüşmeler hangi dilde yapılıyor?
Bunlar İlginizi Çekebilir
Almanya Türk Psikolog ve Online Danışmanlık Rehberi
Berlin, Köln, Hamburg, Frankfurt, Münih ve Almanya’nın diğer şehirlerinde yaşayan Türkler için: sigortalılar için ilk görüşme, randevu hizme...
Amerika Türk Psikolog ve Online Danışmanlık Rehberi
New York, New Jersey, Kaliforniya, Teksas, Florida ve ABD’nin diğer eyaletlerinde yaşayan Türkler için: sigorta ve ruh sağlığı kapsamı, eyal...
İngiltere Türk Psikolog ve Online Danışmanlık Rehberi
Londra, Manchester, Birmingham ve İngiltere’nin diğer şehirlerinde yaşayan Türkler için: GP ve NHS Talking Therapies’e kendi başvurusu, psik...