Farklı Kültürden Bir Eşle Yaşamak: Anlaşmazlıklar Nereden Çıkıyor?

Farklı kültürlerden gelen çiftlerde tartışmalar çoğu zaman konunun kendisinden değil, o konuya yüklenen anlamdan çıkıyor. Aile sınırları, çocuk yetiştirme ve dil üzerine.

Farklı Kültürden Bir Eşle Yaşamak: Anlaşmazlıklar Nereden Çıkıyor? blog görseli

Yurt dışında yaşayan Türklerin bir bölümü, farklı bir kültürden gelen bir eşle birlikte hayat kuruyor. Bu ilişkiler çoğu zaman güçlü bir merak ve açıklıkla başlıyor; taraflar birbirlerinin dünyasını öğrenmeyi kıymetli buluyor.

Zamanla, özellikle birlikte yaşamaya ve ortak kararlar almaya geçildiğinde, bazı konularda tekrarlayan anlaşmazlıklar ortaya çıkabiliyor. Bu anlaşmazlıkların çoğu zaman ilişkinin niteliğiyle değil, iki tarafın olağan kabul ettiği şeylerin farklı olmasıyla ilgili olduğu aktarılıyor.

Bu yazıda söz konusu farkların hangi alanlarda yoğunlaştığı ele alınıyor.

Kültür farkının görünen ve görünmeyen katmanları

Kültür farkı denince genellikle görünür unsurlar akla geliyor: yemek, bayramlar, dil, aile büyükleriyle kurulan ilişki biçimi. Bu unsurlar ilişkinin başında çoğu zaman zenginlik olarak deneyimleniyor.

Görünmeyen katman ise daha sonra fark edilebiliyor. Bir tartışmanın nasıl yürütüleceği, kızgınlığın nasıl ifade edileceği, susmanın ne anlama geldiği, yardımın istenmeden sunulup sunulmayacağı gibi unsurlar genellikle bilinçli tercihler olarak değil, doğal davranışlar olarak taşınıyor.

İki taraf da kendi davranışını "normal" olarak deneyimlediğinde, farkın kaynağı görünmez kalabiliyor.

Çatışmanın konusu ile dili

Tekrarlayan tartışmalarda dikkat çeken bir örüntü, konunun her seferinde değişmesine karşın tartışmanın aynı noktaya gelmesi olabiliyor.

Bunun nedeni çoğu zaman konunun kendisi değil, o konuya yüklenen anlam olabiliyor. Örneğin bir hafta sonu planı, bir taraf için yalnızca program meselesiyken diğer taraf için önceliklerin nasıl belirlendiğine dair bir gösterge hâline gelebiliyor.

Bu durumda tarafların birbirini "abartmakla" ya da "umursamamakla" değerlendirmesi yaygın. Oysa her ikisi de kendi çerçevesinde tutarlı davranıyor olabiliyor.

Aile sınırları

Farkın en belirgin hissedildiği alanlardan biri ailelerle kurulan ilişki. Aile dayanışmasının merkezde olduğu kültürlerde ebeveynlerin günlük hayata dahil olması olağan kabul edilebilirken, bireysel özerkliğin öne çıktığı kültürlerde aynı durum sınır ihlali olarak deneyimlenebiliyor.

Bu iki yaklaşımın hiçbiri tek başına doğru ya da yanlış sayılmıyor. Ancak tanımlanmadıklarında, her ziyaret ve her telefon görüşmesi yeniden müzakere edilmesi gereken bir konu hâline gelebiliyor.

Türkiye'deki ailenin uzakta olması bu dinamiği bazen yumuşatırken bazen yoğunlaştırabiliyor: seyrek ama uzun süreli ziyaretler, günlük temastan farklı bir yoğunluk oluşturabiliyor.

Çocuk yetiştirme

Çocuk sahibi olmak, o güne kadar gündeme gelmemiş farkları görünür hâle getirebiliyor. Uyku düzeni, disiplin yaklaşımı, büyüklerle ilişki, özerklik beklentisi ve dil aktarımı bu başlıklar arasında.

Özellikle dil konusu belirgin olabiliyor. Çocuğun hangi dilde büyüyeceği pratik bir mesele gibi görünse de, taraflar için kültürel aktarımla ilgili daha derin bir anlam taşıyabiliyor.

Bu konuların çocuk doğmadan önce konuşulmasının, sonrasında ortaya çıkan gerilimi azaltabildiği aktarılıyor.

Din, gelenek ve özel günler

Bayramlar, dinî pratikler ve aile ritüelleri, tarafların çocukluklarından taşıdıkları duygusal içerikle birlikte geliyor. Bir tarafın önemsiz bulduğu bir gelenek, diğer taraf için aidiyetin somut bir ifadesi olabiliyor.

Bu alanda karşılıklı tercümenin faydalı olabildiği belirtiliyor: "bu benim için neden önemli" sorusunun cevaplanması, uygulamanın kendisinden daha belirleyici olabiliyor.

Dilin eşit olmayan dağılımı

Çiftler genellikle bulundukları ülkenin dilinde ya da ortak bir üçüncü dilde konuşuyor. Bu, gündelik hayatta işleyen bir çözüm olsa da, yoğun duygusal anlarda dengesizlik yaratabiliyor.

Kendi ana dilinde konuşan taraf tartışmada daha hızlı ve daha kesin ifade kurabilirken, ikinci dilde konuşan taraf söylemek istediğini tam olarak aktaramayabiliyor. Bu durumun zamanla "kendimi anlatamıyorum" biçiminde ifade edilen bir birikim oluşturabildiği aktarılıyor.

Bu dengesizliğin ilişkideki hangi tarafı etkilediği kişiye göre değişiyor; yurt dışında yaşayan Türkiyeli taraf için çoğu zaman geçerli olabiliyor.

Bu çiftlerde işe yaradığı aktarılan yaklaşımlar

Aşağıdakiler kural niteliğinde değil, benzer deneyimleri paylaşan çiftlerin faydalı bulduğunu belirttiği yaklaşımlar.

  • Farkı kişiselleştirmemek. Davranışın niyetten çok alışkanlıktan kaynaklanabileceğini akılda tutmak.

  • Konuyu değil anlamı konuşmak. "Bu senin için neden önemli" sorusunun, çözümden önce gelmesi.

  • Tartışma zamanını seçmek. Yorgun ve geç saatlerde açılan konuların iki dilli çiftlerde daha zor yürüdüğü belirtiliyor.

  • Önceden tanımlamak. Aile ziyaretleri, özel günler ve çocuk yetiştirme gibi tekrarlayan konularda önceden konuşulmuş bir çerçevenin gerilimi azaltabildiği aktarılıyor.

  • Ana dile alan açmak. İkinci dilde konuşan tarafın zaman zaman kendi dilinde ifade edip ardından aktarmasının faydalı bulunduğu durumlar var.

Ne zaman bir uzmanla görüşmek düşünülebilir

Aşağıdakilerden birkaçı süreklilik kazandıysa bir uzmanla görüşmek değerlendirilebilir:

  • Aynı tartışmanın farklı konular üzerinden tekrarlanması

  • Konuşmaktan kaçınılan alanların artması

  • Ailelerle ilgili konuların her seferinde gerilimle sonuçlanması

  • Çocuk yetiştirme konusunda ortak bir zemin kurulamaması

  • Kendini ifade edememe hissinin belirginleşmesi

Bu konular çift ve aile danışmanlığı kapsamında ele alınabiliyor. Türkçe görüşme yapan uzmanları psikologlar sayfasından inceleyebilirsiniz. Eşinizin Türkçe bilmediği durumlarda sürecin nasıl yürüyeceğini ilk görüşmede konuşabilirsiniz.

Yaşadığınız ülkeye göre hazırlanmış rehberler: Almanya, Hollanda.

Sık Sorulan Sorular

Eşim Türkçe bilmiyor, birlikte görüşebilir miyiz?
Bu durumda birkaç seçenek değerlendirilebiliyor: sürecin bireysel olarak yürütülmesi, ortak dil bilen bir uzmanla çalışılması ya da eşinizin bulunduğunuz ülkede ayrı bir destek alması. Hangisinin uygun olacağı ilk görüşmede konuşuluyor.
Kültür farkı tek başına ayrılık sebebi olur mu?
Bu, farkın kendisinden çok tarafların onu nasıl ele aldığıyla ilişkili görünüyor. Farkın tanımlanabildiği ve konuşulabildiği ilişkilerde sürdürülebilirliğin daha yüksek olduğu aktarılıyor.
Çocuğumuzun hangi dilde büyüyeceği konusunda anlaşamıyoruz.
Sık karşılaşılan bir konu. Genellikle tek bir doğru çözüm yerine, ailenin koşullarına uygun bir düzen aranıyor. Bu konu ebeveyn danışmanlığı kapsamında da ele alınabiliyor.
Sadece ben görüşme yapsam işe yarar mı?
Çift görüşmesi her zaman mümkün olmayabiliyor. Bireysel görüşmelerde de kişinin kendi tepkilerini ve sınırlarını değerlendirmesi üzerine çalışılabiliyor.
Görüşmeler hangi dilde yapılıyor?
Türkçe. Uzmanlar arasında başka dillerde görüşme yapanlar da bulunuyor; psikologlar sayfasındaki dil filtresinden bakabilirsiniz.

Bunlar İlginizi Çekebilir