Kanada'da İlk Yıl: Mesleki Kimliğin Askıya Alındığı Dönem

Kanada'ya yerleşen Türkiyelilerin önemli bir bölümü nitelikli göç yoluyla, yani mesleki birikimi değerlendirilerek geliyor. Başvuru sürecinde bu birikim bir avantaj olarak tanımlanıyor; taşınma sonrasında ise aynı birikimin yerel iş piyasasında aynı karşılığı bulmadığı durumlar yaşanabiliyor.

Bu yazıda, ilk yılda sıkça bildirilen mesleki geri düşme deneyiminin psikolojik boyutu ele alınıyor. Göçmenlik, diploma denkliği veya iş piyasasına dair hukuki ya da idari bilgi verilmiyor.

İlk yılın ayrı bir dönem olarak ele alınması

Yeni bir ülkedeki ilk yıl, çoğu kişide birden fazla değişimin aynı anda yaşandığı bir dönem oluyor: barınma, gelir, sosyal çevre, dil ve günlük rutinlerin tamamı aynı anda yeniden kuruluyor.

Bu değişimlerin tek tek yönetilebilir görünmesine karşın, üst üste geldiklerinde biriken bir yorgunluk oluşturabildiği aktarılıyor. Kişi çoğu zaman bunu "neden bu kadar zorlanıyorum, hepsini ben seçtim" biçiminde kendine yönelttiği bir soruyla birlikte yaşayabiliyor.

Mesleki kimliğin askıya alınması

Türkiye'de yıllarca sürdürülen bir mesleğin Kanada'da doğrudan karşılık bulmadığı durumlar yaygın olarak bildiriliyor. Denklik süreçleri, yerel deneyim beklentisi ve sektöre özgü belgelendirme gereklilikleri bu sürecin uzamasına yol açabiliyor.

Bu dönemde bazı kişiler geçici olarak kendi alanı dışında çalışmayı tercih ediyor. Bu tercih ekonomik açıdan makul olsa da, kişinin kendini tanımladığı alanla günlük olarak yaptığı iş arasında bir mesafe oluşturabiliyor.

Bu mesafenin süre uzadıkça belirginleştiği ve zaman zaman "geriye gittim" biçiminde ifade edilen bir değersizlik hissine eşlik edebildiği aktarılıyor.

Yetkinliğin görünmez hâle gelmesi

Mesleki kimlik yalnızca unvandan ibaret olmayabiliyor. Bir işi iyi yapabildiğini bilmek, ekip içinde karşılık görmek ve karar verebilmek de bu duygunun parçası olabiliyor.

Yeni bir ülkede bu unsurlar bir süre için geri plana düşebiliyor. Dil nedeniyle toplantılarda kendini tam ifade edememek, daha önce kolayca yaptığı işlerde tereddüt yaşamak ya da deneyiminin dikkate alınmadığını hissetmek sıkça dile getirilen durumlar arasında.

Bu deneyimin kişinin genel özgüvenine yansıyabildiği, yalnızca iş alanıyla sınırlı kalmayabildiği belirtiliyor.

Yakın çevrenin beklentisi

Türkiye'deki çevre çoğu zaman süreci ayrıntılarıyla takip etmiyor olabilir. Bu durumda sorulan sorular genellikle sonuç odaklı oluyor: yerleştiniz mi, iş buldun mu, nasıl gidiyor.

Bu sorulara olumlu cevap verme eğilimi yaygın. Zorlanmayı paylaşmamanın arkasında, endişelendirmeme isteği ya da gidiş kararının sorgulanmasına yol açmama kaygısı bulunabiliyor.

Sonuçta kişi, en çok desteğe ihtiyaç duyduğu dönemde bunu en az paylaştığı bir konuma gelebiliyor.

Bu dönemde bazı kişilere yardımcı olabilen yaklaşımlar

Aşağıdakiler tıbbi, hukuki veya kariyer danışmanlığı niteliğinde bir öneri değil; bu dönemi geçirmiş kişilerin faydalı bulduğunu aktardığı yaklaşımlar.

• Süreci evrelere ayırmak. İlk yılı tek bir başarı ölçütüyle değerlendirmek yerine daha küçük aralıklarla ele almak.

• Mesleki kimliği işle sınırlamamak. Yetkinliğin gönüllü çalışma, topluluk işleri ya da yan projeler yoluyla da sürdürülebildiği belirtiliyor.

• Karşılaştırmayı sınırlandırmak. Sosyal medyada görülen hızlı yerleşme anlatılarının genellikle sürecin tamamını yansıtmadığı hatırlanabilir.

• Paylaşımı seçici ama sürekli tutmak. Herkesle paylaşmak gerekmese de, süreci bilen en az bir kişinin olması yalnızlık hissini azaltabiliyor.

• Bedensel düzeni korumak. Uyku, hareket ve gün ışığı alışkanlıklarının özellikle kış aylarında gözetilmesi sıkça önerilen unsurlar arasında.

Ne zaman bir uzmanla görüşmek düşünülebilir

Aşağıdakilerden birkaçı süreklilik kazandıysa bir uzmanla görüşmek bu dönemi taşımayı kolaylaştırabilir:

• Kendini değerlendirme biçiminin belirgin biçimde olumsuzlaşması

• Uyku, iştah veya odaklanmada kalıcı değişiklikler

• Başvuru yapmaktan ya da mesleki ortamlara girmekten kaçınma

• Sosyal ilişkilerden geri çekilme

• Kararlarınızı sürekli sorgulama hâlinin günlük işleyişi etkilemesi

Kanada'da yaşayanlar için Türkçe online danışmanlık seçeneğiyle bu dönemi ana dilinizde konuşabilirsiniz. Kariyer geçişleri ve uyum süreçleri alanında çalışan uzmanları psikologlar sayfasından inceleyebilir, bireysel danışmanlık ya da kariyer danışmanlığı seçeneğini değerlendirebilirsiniz.

Sosyal çevre kurmaya dair yurt dışında sosyal entegrasyon rehberimiz ve kış dönemine dair yalnızlıkla başa çıkma yazımız bu konuyu tamamlayabilir.